Браќа и сестри: како да разговараме за аутизмот и никое дете да не се чувствува заборавено

Кога во семејството има дете со аутизам, многу од времето и енергијата одат кон него. Тоа е нормално. Но браќата и сестрите исто така гледаат, слушаат и чувствуваат. Еве како да им помогнете да разберат и да се чувствуваат видени.

Што чувствуваат браќата и сестрите

Raising Children Network, австралиската национална веб-страница за родители, наведува дека браќата и сестрите може да се чувствуваат љубоморни, запоставени, засрамени, лути поради неправда, виновни или загрижени, а често чувствуваат и дека треба да го заштитат својот брат или сестра. Најчесто чувствуваат повеќе од едно одеднаш.

Британската организација Sibs, посветена токму на браќата и сестрите на деца со попреченост, предупредува дека тие често добиваат помалку внимание од родителите и имаат повеќе грижи и обврски од нивните врсници. Ова не значи дека нешто правите погрешно. Значи дека е добро да се обрне внимание.

Кога и како да објасните

• Почнете рано. Raising Children Network советува да почнете штом детето може да разбере, или штом ќе забележи дека братот или сестрата се однесуваат поинаку.
• Едноставни зборови. За мало дете е доволно: „Мозокот на Марко работи малку поинаку. Гласните звуци за него се многу силни. Затоа понекогаш ги покрива ушите.“
• Расчистете ги стравовите. Малите деца понекогаш мислат дека тие се виновни, поради нешто што направиле или помислиле. Кажете им јасно дека не е така.
• Кажете ги и силните страни. Не само што му е тешко, туку и што сака, во што е добар, што ве засмејува.
• Објаснувајте повеќе пати. Со возраста, прашањата се менуваат. Тоа не е еден разговор, туку многу мали.

Детските приказни помагаат. Британското Национално здружение за аутизам препорачува, на пример, сликовница од „Улица Сезам“ и материјали од детскиот канал CBeebies за мали деца со брат или сестра во спектарот.

Сите чувства се дозволени

• Слушајте без осуда. Ако детето каже „не го сакам“, тоа најчесто значи „ми е тешко и ми требаш“. Можете да кажете: „Не сум лута на тебе. Кажи ми што се случи.“
• Споделете ги и вашите чувства. Кога ќе кажете „и јас понекогаш сум уморна“, детето учи дека и неговите чувства се нормални.
• Дајте начин да се изразат. Цртање, игра, разговор пред спиење.

Време само за него или за неа

Не мора да се големи излети. Raising Children Network советува секој ден по малку време само со секое дете, дури и неколку минути во кои само слушате. Повремено, планирајте нешто посебно, а ако можете, нека некој доверлив возрасен остане со детето во спектарот за тоа време.

Заедничка забава

Барајте активности во кои уживаат сите деца: возови, коцки, музика, топка, вода. Не мора да си играат „како другите деца“. И седењето едно до друго со иста играчка е поврзување.

Исти правила за сите

• Правилата да важат за сите деца, колку што е можно.
• Ако некое однесување не го прифаќате од едно дете, не го прифаќајте ни од другото, на пример удирање.
• Секое дете нека има обврски според возраста. Но не ставајте го братот или сестрата во улога на „мал родител“.
• Заштитете го нивниот простор и нивните работи. Полица до која малото дете не стигнува, или кутија само за нивните најважни играчки, можат многу да значат.

Поддршка надвор од семејството

Raising Children Network наведува дека групите за поддршка им помагаат на браќата и сестрите да видат дека не се сами, а пријателствата надвор од семејството им помагаат да бидат повеќе од „брат или сестра на дете со аутизам“. Ако детето долго е тажно, луто или повлечено, разговарајте со педијатар или психолог.

Како разговарате со вашите деца за аутизмот? Што им помогнало да разберат? Пишете ни.

Извори и дополнително читање

• Raising Children Network (Австралија): About siblings of autistic children. (на англиски)
• National Autistic Society (Велика Британија): Family relationships – a guide for siblings of autistic people. (на англиски)
• Sibs (Велика Британија), организација за браќа и сестри на деца и возрасни со попреченост: sibs.org.uk. (на англиски)